Een regeling verschilt van een individueel besluit
Het instemmingsrecht ziet op de in de wet omschreven regelingen voor alle werknemers of een groep van hen. Een losse beslissing over één medewerker is niet zonder meer hetzelfde als het vaststellen van een algemeen beoordelingssysteem. Onderzoek echter of een reeks individuele beslissingen feitelijk een nieuwe vaste werkwijze vormt. Ook software kan een regeling uitvoeren of mogelijk maken. Denk aan een instrument waarmee aanwezigheid of prestaties worden gevolgd. Het technisch karakter van een aankoop maakt de personeelsgevolgen niet irrelevant. Beschrijf daarom wie met de werkwijze te maken krijgt, welke gegevens worden gebruikt en welke gevolgen de uitkomsten voor medewerkers hebben.
Controleer het wettelijke onderwerp en de bestaande collectieve regeling
De opsomming van artikel 27 WOR is het vertrekpunt. Primaire arbeidsvoorwaarden vallen niet automatisch onder dit instemmingsrecht; een beloningssysteem is bijvoorbeeld een andere vraag dan iedere individuele salarisafspraak. Daarnaast is instemming niet vereist voor zover een onderwerp al inhoudelijk is geregeld in een toepasselijke cao of publiekrechtelijke arbeidsvoorwaardenregeling. De precieze ruimte die overblijft moet worden onderzocht. Een algemene cao-verwijzing is onvoldoende wanneer de werkgever lokaal nog belangrijke keuzes maakt. Ook aanvullende afspraken met de ondernemingsraad kunnen relevant zijn. Leg de juridische grondslag vast voordat het voorstel als instemmingsplichtig of juist uitsluitend informatief wordt aangeboden.
Een planningsapp blijkt ook prestatiescores te maken
Een fictief servicebedrijf wil een app invoeren waarmee monteurs hun ritten en taakstatus doorgeven. Tijdens de voorbereiding blijkt dat de software ook individuele snelheidsscores maakt en afwijkingen automatisch aan leidinggevenden meldt. Het voorstel beschrijft daarom niet alleen de planning, maar ook meetdoelen, toegangsrechten, bewaartermijnen en het gebruik van scores in personeelsgesprekken. De ondernemingsraad kan zo beoordelen welke regeling werkelijk wordt ingevoerd. Een technische demonstratie van de schermen zou deze keuzes onvoldoende zichtbaar maken. Instemming met het planningsonderdeel mag bovendien niet stilzwijgend worden uitgelegd als instemming met later toegevoegd individueel prestatiebeheer.
Leg het voorstel schriftelijk voor en bespreek de gevolgen
De ondernemer verstrekt een schriftelijk voorstel met de redenen en verwachte gevolgen voor werknemers. De raad beslist pas nadat ten minste eenmaal overleg in een overlegvergadering heeft plaatsgevonden. Maak in de stukken zichtbaar welke onderdelen nieuw zijn ten opzichte van de bestaande regeling. Beschrijf tevens hoe invoering, uitleg en evaluatie worden georganiseerd. Een proef kan al een wijziging vormen en vraagt daarom vooraf dezelfde inhoudelijke beoordeling van de toepasselijke rechten. De raad deelt zijn beslissing schriftelijk en gemotiveerd mee. De ondernemer bericht vervolgens welk besluit wordt genomen en wanneer uitvoering is voorzien. Bewaar de versies waarop deze uitwisseling betrekking heeft.
Een weigering is geen uitnodiging om toch te beginnen
Als de ondernemingsraad niet instemt, kan de ondernemer de kantonrechter om vervangende toestemming vragen. De wet stelt daarvoor voorwaarden: onder meer onredelijkheid van de weigering of zwaarwegende bedrijfsorganisatorische, bedrijfseconomische of bedrijfssociale redenen. Het enkele bestaan van een managementvoorkeur is geen uitgewerkte onderbouwing. Onderzoek welke bezwaren kunnen worden opgelost met een aanpassing van het voorstel. Denk aan beperking van gegevensverwerking, een duidelijker bezwaarprocedure of een andere uitvoeringsvolgorde. Een nieuwe versie moet herkenbaar opnieuw worden beoordeeld. Zo voorkomen partijen dat verschillende documenten als dezelfde regeling worden behandeld terwijl zij op belangrijke punten uiteenlopen.
Nietigheid moet tijdig en schriftelijk worden ingeroepen
Een instemmingsplichtig besluit zonder vereiste instemming of rechterlijke toestemming is nietig wanneer de ondernemingsraad daar tegenover de ondernemer schriftelijk een beroep op doet. De wet koppelt dit aan een termijn van een maand na mededeling van het besluit of, bij het ontbreken daarvan, nadat de raad van uitvoering of toepassing is gebleken. Laat het begin van die termijn direct vaststellen. Wachten op een volgende reguliere vergadering kan riskant zijn. De raad kan vervolgens de kantonrechter vragen uitvoering van een nietig besluit tegen te houden. De werkgever kan eveneens een oordeel vragen over de vraag of het beroep op nietigheid terecht is.
Instemming sluit andere juridische vragen niet af
Een positief besluit van de ondernemingsraad maakt een regeling niet automatisch verenigbaar met privacywetgeving, een cao of individuele contractrechten. Controleer die kaders afzonderlijk. Voor verandering van een persoonlijke arbeidsvoorwaarde kan de toets voor eenzijdige wijziging relevant blijven. Bij een belangrijke organisatorische beslissing kan daarnaast het adviesrecht spelen. Leg na invoering vast hoe klachten en onverwachte effecten worden beoordeeld. Wordt het doel van een systeem later uitgebreid, onderzoek dan opnieuw of instemming nodig is. Het akkoord hoort bij een concrete regeling met een bepaalde werking, niet bij onbeperkte toekomstige toepassingen van hetzelfde product.
Bronnen bij dit onderwerp
- Wet op de ondernemingsraden — geldende tekstGeraadpleegd op 2026-09-13
- SER — InstemmingsrechtGeraadpleegd op 2026-09-13