Schriftelijke afspraken verdienen een gerichte controle
De wijzigingswet schrijft voor dat de overeenkomst tot auteursrechtoverdracht of verlening van een exclusieve licentie schriftelijk wordt aangegaan. Voor de levering bij overdracht blijft een daartoe bestemde akte vereist. Vergelijk daarom opdrachtbevestiging, rechtenclausule en ondertekening. Het betalen van een factuur is geen complete vervanging voor een zorgvuldig vastgelegde rechtenoverdracht.
Maak duidelijk welk werk en welke bevoegdheden de afspraak betreft. Een bedrijf kan teksten, beeld, muziek en montage van verschillende personen gebruiken. Controleer per bijdrage wie rechthebbende is en welke rechten de onderneming ontvangt. Laat niet automatisch dezelfde ruime bepaling opnemen in ieder contract; de gewenste exploitatie moet herkenbaar worden beschreven en juridisch passend worden uitgewerkt.
Vergoeding en niet-gebruik krijgen aandacht
De wet versterkt de positie van collectief onderhandelde vergoedingen en wijzigt de regeling bij onvoldoende exploitatie. De tekst noemt onder meer opzegging en het beëindigen van exclusiviteit als mogelijke gedeeltelijke beëindiging binnen die regeling. Voor toepassing blijven de wettelijke voorwaarden en feiten van belang. Een maker kan dus niet zonder beoordeling iedere exclusieve afspraak onmiddellijk als vervallen beschouwen.
Voor een contractdossier zijn afgesproken exploitatie, feitelijk gebruik en communicatie over uitblijvende uitvoering belangrijke gegevens. Bewaar wanneer een werk is geleverd, welke publicatie was voorzien en wat daarna is gebeurd. Als de exploitant plannen wijzigt, moeten partijen de gevolgen bespreken. Een stilgevallen productie kan andere vragen oproepen dan een werk dat wel wordt gebruikt maar anders wordt verspreid dan oorspronkelijk verwacht.
Film vraagt onderscheid tussen exploitatievormen
De wijzigingswet bevat afzonderlijke filmbepalingen over billijke vergoeding en bepaalde vormen van openbaarmaking. Beschikbaarstelling op een individueel gekozen plaats en tijd moet daarbij worden onderscheiden van andere exploitatie. De wet bevat voor uitbreiding van een bepaalde vergoedingsregeling naar beschikbaarstelling een grondslag voor nadere regelgeving. Trek daarom geen algemene conclusie dat elke streamingexploitatie automatisch onder één uniforme nieuwe heffing valt.
Laat voor een filmproject beoordelen welke rechten, makers, uitvoerenden en exploitatievormen betrokken zijn. Controleer ook eventueel toepasselijke collectieve afspraken en actuele uitvoeringsregels. Een opdrachtfilm voor een bedrijf kan anders worden beoordeeld dan een film waarvan exploitatie als zodanig het doel is. De inhoud en verspreiding van het project zijn daarom belangrijker dan alleen het bestandsformaat video.
| Onderdeel van een productiedossier | Vraag aan de producent of opdrachtgever | Gewenste vastlegging |
|---|---|---|
| Bijdragen | Wie heeft welk creatief onderdeel geleverd? | Namen, rollen en gekoppelde overeenkomsten |
| Rechten | Welk gebruik is afgesproken per bijdrage? | Kanalen, duur, gebied en eventuele beperkingen |
| Vergoeding | Waarop ziet de betaling en welke regeling geldt? | Schriftelijke afspraak en onderbouwing |
| Exploitatie | Waar en hoe wordt het werk feitelijk gebruikt? | Overzicht van publicaties en vervolgrechten |
Bestaande overeenkomsten op datum beoordelen
De wet bevat overgangsbepalingen en laat eerder verrichte exploitatiehandelingen en verworven rechten onverlet. Een contract van vóór 2026 hoeft daarom niet zonder meer volledig opnieuw te worden gesloten, maar evenmin kan iedere nieuwe gebruiksvraag met een verwijzing naar de oude datum worden afgedaan. Laat de relevante bepaling, contractdatum en exploitatieperiode samen onderzoeken.
Maak een inventaris van modellen en lopende projecten. Geef prioriteit aan nieuwe exclusieve licenties, nieuwe overdrachten en producties die op andere kanalen worden uitgebracht. Noteer waar oudere afspraken ontbreken of alleen in e-mail zijn verspreid. Een gerichte aanvulling kan praktischer zijn dan alle documenten in één keer te vervangen, mits duidelijk is welk juridisch probleem ermee wordt opgelost.
Voorbeeld: een bedrijfsfilm krijgt een nieuw gebruik
Een fictief marketingbureau maakt een film voor een interne bijeenkomst. Later wil de opdrachtgever fragmenten gebruiken in betaalde advertenties en op een openbaar videokanaal. De oorspronkelijke afspraken met een maker en een uitvoerende persoon zijn beperkt beschreven. Het bureau kan niet alleen op basis van de productiefactuur bevestigen dat alle nieuwe toepassingen zijn toegestaan.
Het rechtenonderzoek vergelijkt de oorspronkelijke opdracht, verkregen bevoegdheden en voorgenomen verspreiding. Daarna wordt bekeken welke aanvullende toestemming of vergoeding moet worden besproken en welke wettelijke regels relevant zijn. De nieuwe wet maakt zo’n concreet dossieronderzoek niet overbodig. Voor algemene rechtenafspraken is licentieovereenkomst een passende vervolgstap.
Contractbeheer na de wetswijziging
Werk met een rechtenregister waarin bijdrage, overeenkomst, gebruik, vergoeding en beperkingen aan elkaar zijn gekoppeld. Laat een projectleider vóór publicatie controleren of de voorgenomen versie en kanalen binnen de vastgelegde afspraken passen. Bewaar ook latere uitbreidingen, zodat een volgende medewerker niet opnieuw hoeft te reconstrueren welke rechten ooit zijn verkregen.
Voor bureaus die veel externe makers inschakelen, sluit dit aan op begeleiding voor marketingbureaus. Laat individuele aanspraken, overgangsrecht en filmvergoedingen juridisch beoordelen voordat een partij betaling weigert of rechten als beëindigd beschouwt. Het praktische resultaat van de actualisering is een documentstructuur waarmee de onderneming kan uitleggen wat zij mag exploiteren, welke vergoeding is overeengekomen en waar een nieuwe gebruiksvraag aanvullende beoordeling nodig heeft.
Bronnen bij dit onderwerp
- Staatsblad 2025, 352 — Wet versterking auteurscontractenrechtGeraadpleegd op 2026-09-14
- Staatsblad 2025, 392 — Inwerkingtreding op 1 januari 2026Geraadpleegd op 2026-09-14