Wat er is veranderd in de handhaving
Het handhavingsmoratorium eindigde op 1 januari 2025. De Belastingdienst kan bij vastgestelde schijnzelfstandigheid direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen. De officiële toelichting noemt voor naheffing in beginsel 1 januari 2025 als vroegste datum, met uitzonderingen bij kwaadwillendheid of het niet opvolgen van een eerdere aanwijzing. Laat een concreet tijdvak daarom afzonderlijk beoordelen.
Een mogelijke vergrijpboete is geen automatische vaste toeslag bij iedere onjuist beoordeelde opdracht. De toepasselijke voorwaarden en feiten moeten worden onderzocht. Het nieuws voor ondernemers is vooral dat een afwachtende houding geen betrouwbare werkwijze is. Organiseer beoordeling, opvolging en bewijs nu, zodat duidelijk is welke keuzes zijn gemaakt en op welke feitelijke informatie die berusten.
De uitvoering blijft het uitgangspunt
De Belastingdienst beschrijft een afwegingskader waarin alle relevante omstandigheden in samenhang worden beoordeeld. Daarbij spelen onder meer de aard en duur van het werk, aansturing, inbedding, persoonlijke uitvoering, beloning, commercieel risico en ondernemerschap. Eén positief kenmerk of een gekozen contracttitel bepaalt de uitkomst niet zelfstandig.
Vraag daarom hoe het werk dagelijks verloopt. Wie maakt de planning, wie bepaalt de aanpak en wat gebeurt bij ziekte of fouten? Vergelijk antwoorden van opdrachtgever, projectleider en opdrachtnemer. Als zij verschillende beschrijvingen geven, is dat eerst een reden om de feiten te verduidelijken. Een juridische conclusie op basis van een ideale papieren werkwijze helpt weinig wanneer de uitvoering anders is.
Begin met opdrachten waar iets is veranderd
Maak een inventaris van lopende zelfstandigenopdrachten en noteer startdatum, duur, werkzaamheden en interne verantwoordelijke. Markeer vervolgens veranderingen: verlenging, andere taken, opname in een vast rooster of een nieuwe leidinggevende. Daarmee ontstaat een gerichte prioriteitenlijst. Niet iedere opdracht hoeft op dezelfde dag volledig opnieuw te worden onderzocht, maar relevante veranderingen mogen niet verdwijnen in de gewone contractverlenging.
| Signaal in de samenwerking | Vraag voor de dossiercontrole | Te verzamelen informatie |
|---|---|---|
| Opdracht wordt herhaald verlengd | Is het oorspronkelijke resultaat nog herkenbaar? | Nieuwe opdrachtomschrijving en besluitvorming |
| Werk volgt een vast teamrooster | Wie bepaalt tijden en inzet in de praktijk? | Planning en feitelijke instructies |
| Andere taken worden toegevoegd | Is de rol inhoudelijk gewijzigd? | Correspondentie en uitgevoerde werkzaamheden |
| Contract en praktijk verschillen | Welke beschrijving is aantoonbaar juist? | Gesprekken met beide partijen en voorbeelden |
Verbeter feiten en afspraken tegelijk
Als de beoordeling vragen oproept, onderzoek welke samenwerkingsvorm werkelijk passend is. Soms moeten werkzaamheden en verantwoordelijkheden duidelijker worden georganiseerd; soms is loondienst de passende uitkomst. Een wijziging moet inhoudelijk worden uitgevoerd en mag niet uitsluitend bestaan uit het vervangen van woorden in een overeenkomst.
Gebruik de dienst zzp-overeenkomst voor de contractuele uitwerking nadat de feiten zijn onderzocht. Leg vast wie een aanpassing uitvoert en wanneer wordt gecontroleerd of die in de praktijk werkt. Een projectleider moet bijvoorbeeld weten wat een gewijzigd mandaat betekent. Anders blijft de oude manier van aansturen bestaan terwijl de administratie een nieuw contract als oplossing beschouwt.
Voorbeeld: een tijdelijk project wordt vaste ondersteuning
Een fictieve onderneming huurt een zelfstandige in om een rapportagesysteem in te richten. Na oplevering blijft hij drie dagen per week operationele taken uitvoeren, neemt hij deel aan dezelfde planning als werknemers en krijgt hij dagelijks nieuwe opdrachten. De oorspronkelijke projectovereenkomst wordt telkens verlengd zonder nieuwe analyse.
De onderneming moet de huidige samenwerking beoordelen in plaats van alleen naar de start te verwijzen. Het afgeronde project en de latere ondersteuning zijn feitelijk verschillende fasen. De uitkomst hangt af van het geheel aan omstandigheden; het voorbeeld is geen automatische kwalificatie. Het laat zien waarom een goede beoordeling een actualiseringsmoment nodig heeft zodra de aard van het werk verandert.
Financiële en administratieve gevolgen apart uitwerken
Bij een mogelijke correctie moeten betrokken tijdvakken, betalingen en loonheffingen worden onderzocht. Verzamel facturen en contracten zonder alvast bedragen als definitieve schuld in communicatie te presenteren. Ook gevolgen voor de opdrachtnemer en eventuele arbeidsrechtelijke vragen verdienen eigen aandacht. Een fiscale beoordeling geeft niet vanzelf een volledig antwoord op alle onderlinge aanspraken.
Voor de verwerking kan salarisadministratie en loonheffingen worden betrokken. Maak een dossier met feiten, beoordeling, besluit, uitvoeringsactie en hercontroledatum. Controleer actuele officiële informatie opnieuw wanneer een nieuwe beslissing wordt genomen. Zo wordt de handhavingswijziging in 2026 vertaald naar een onderhoudbaar proces, waarin opdrachtgever en zelfstandige tijdig kunnen bespreken welke samenwerking zij daadwerkelijk uitvoeren.
Bronnen bij dit onderwerp
- Belastingdienst — Arbeidsrelaties en handhavingGeraadpleegd op 2026-09-14
- Belastingdienst — Wanneer is sprake van loondienst?Geraadpleegd op 2026-09-14