Belastingdienst scherpt handhaving op schijnzelfstandigheid aan

Publicatiedatum: 24 februari 2026

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid (zzp’ers die in de praktijk werken als werknemer). Nieuw is dat de Belastingdienst vanaf 1 januari 2026 vergrijpboetes kan opleggen bij opzet of grove schuld, terwijl in 2026 geen verzuimboetes worden opgelegd (de “zachte landing” is gedeeltelijk verlengd).

Waarom dit belangrijk is voor ondernemers

Veel bedrijven werken met zelfstandigen voor flexibiliteit en capaciteit. De huidige handhaving betekent dat opdrachtgevers vaker moeten kunnen aantonen dat de samenwerking echt zelfstandig is ingericht — in contract én praktijk. Als de Belastingdienst schijnzelfstandigheid vaststelt, kunnen correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen volgen (en in bepaalde gevallen dus ook vergrijpboetes).

Tegelijk is er nog steeds veel onduidelijkheid in de markt: sommige opdrachtgevers stoppen preventief met zzp-inhuur, terwijl het in veel gevallen wél mogelijk blijft — mits correct ingericht en gedocumenteerd.

Uitgebreide gids: schijnzelfstandigheid 2026 — wat u nu moet doen

1) Wat is schijnzelfstandigheid (in begrijpelijke taal)

Schijnzelfstandigheid betekent: u huurt iemand in als zzp’er, maar de feiten wijzen op een dienstbetrekking (werknemerschap). Het gaat niet om het woord “zzp” op papier, maar om hoe er gewerkt wordt: aansturing, inbedding in de organisatie, verplichtingen, vervangbaarheid, en ondernemersrisico.

Belangrijk: één “los” kenmerk beslist zelden; de combinatie van omstandigheden bepaalt het beeld.

2) Wat is er veranderd in 2025 en 2026 (kort overzicht)

Sinds 1 januari 2025

  • Geen handhavingsmoratorium meer: de Belastingdienst hanteert weer de normale regels.

  • Bij vaststelling van schijnzelfstandigheid kan direct worden gecorrigeerd en nageheven (met grenzen aan terugwerkende kracht zoals door de Belastingdienst beschreven).

Vanaf 1 januari 2026

  • Vergrijpboetes mogelijk bij opzet/grove schuld.

  • Geen verzuimboetes in 2026 (gedeeltelijke verlenging “zachte landing”).

Praktische boodschap: 2026 is geen “pauzejaar”. U moet uw zzp-model controleerbaar op orde hebben.

3) Risico’s voor opdrachtgevers

Als een zzp-relatie wordt gezien als loondienst, kunt u te maken krijgen met:

  • Naheffingen loonheffingen en premies

  • Correcties in uw administratie en payroll-processen

  • Extra interne kosten (herstelwerk, hercontractering, herplanning capaciteit)

  • Reputatie- en onboardingrisico bij banken/PSP’s en grote klanten (vendor compliance)

Voor organisaties met veel zzp’ers kan dit snel opschalen naar een strategisch risico.

4) De 10-punten checklist voor ondernemers die met zzp’ers werken

  1. Maak een zzp-inhuur inventarisatie: wie, rol, duur, uurtarief/fee, team waarin gewerkt wordt.

  2. Check contract vs. praktijk: klopt de dagelijkse aansturing met “zelfstandigheid”?

  3. Werk met output en deliverables: duidelijke scope, acceptatiecriteria, change-procedure.

  4. Beperk hiërarchische aansturing: vermijd roosters/structurele verplichting zoals bij werknemers (waar mogelijk).

  5. Leg vervangbaarheid en verantwoordelijkheid vast (waar passend) en maak dit werkbaar.

  6. Zorg voor bewijs: opdrachtbevestigingen, SOW/werkorders, oplevering/acceptatie, facturen, communicatie.

  7. Maak een periodieke herbeoordeling: samenwerking verandert; documenteer wijzigingen.

  8. Classificeer risicorollen (hoog/medium/laag) en pak eerst de “hoog risico” rollen aan.

  9. Bepaal alternatief per rol: dienstverband, payrolling/detachering, of zzp met strakkere outputstructuur.

  10. Maak één interne policy: wie mag zzp’s inhuren, welke documenten zijn verplicht, welke uitzonderingen vragen approval.

5) Wat zelfstandigen (ZZP’ers) zelf kunnen doen

Ook voor zzp’ers is het cruciaal om de samenwerking professioneel te organiseren:

  • Werk met duidelijke opdrachten, eigen planning en eigen werkwijze waar mogelijk

  • Houd eigen administratie en bewijs bij (opdrachten, scope, deliverables, meerdere klanten)

  • Zorg dat afspraken over aansprakelijkheid, IP en vertrouwelijkheid helder zijn

  • Voorkom “stilzwijgende loondienst” door structurele team-inbedding zonder zelfstandige ruimte

Dit voorkomt dat u én uw opdrachtgever in een hersteltraject belanden.

6) Waarom Yudey hierbij het verschil maakt

Yudey is een internationaal advieskantoor, actief en vertegenwoordigd in Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Polen, Spanje, Oekraïne en de Verenigde Staten. Dat helpt vooral bij ondernemingen met internationale teams, cross-border projecten en contractstructuren die in meerdere landen “moeten kloppen”.

Wat wij concreet doen in dit dossier:

  • ZZP-overeenkomsten + SOW/werkorders: contractarchitectuur die past bij output-gedreven samenwerking

  • Praktijk-check: hoe uw operationele aansturing eruitziet en waar het risico zit

  • Dossieropbouw: audit-ready mapstructuur en bewijsvoering

  • Arbeidsrecht & payroll-koppeling: als omzetting naar loondienst of hybride model nodig is

  • Disputes & herstel: als er al een discussie of controle speelt

7) Veelgestelde vragen

Mag ik in 2026 nog met zzp’ers werken?
Ja, in veel situaties wel — mits de samenwerking feitelijk zelfstandig is ingericht en u dat kunt onderbouwen.

Krijg ik in 2026 sowieso boetes?
Nee. De “zachte landing” is deels verlengd (geen verzuimboetes), maar bij opzet/grove schuld kunnen vergrijpboetes wel aan de orde zijn.

Is een goed contract genoeg?
Nee. Het contract moet overeenkomen met de praktijk. Juist dat verschil veroorzaakt risico.

Wat is de snelste eerste stap?
Een korte scan van uw zzp-populatie + top 10 risicorollen, gevolgd door een plan: aanpassen, omzetten of herstructureren.

Plan een intake

Wilt u snel weten waar uw risico zit en hoe u dit praktisch oplost (zonder uw operatie stil te zetten)? Stuur ons uw roltypes en samenwerkingsmodel — wij maken een concrete roadmap en documentset.